Ca dao Phú Yên

(*) Bãi Ngao: Tên địa danh thuộc xã An Hiệp, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Có tên như vậy vì ở đây rất nhiều nghêu sò, đặc biệt là sò huyết.

(*) Bàu Súng: Ao nước ngọt phía bắc giáp thôn Phú Hòa, phía nam giáp thôn Hòa Đa, và Phú Long, phía đông giáp thôn Giai Sơn, đều thuộc xã An Mỹ, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Phía tây giáp cánh đồng hẹp ruộng bậc thang tiếp giáp đường hỏa xa. Giữa bàu mọc rất nhiều bông súng trắng và hồng nên người dân đặt tên là Bàu Súng.

(*) Cầu Mống: Hay cầu Suối Cá, bắc qua suối Cá tại tỉnh Phú Yên. Cầu đúc xi măng cốt sắt kiên cố, chỉ có một nhịp, thành cầu hình vòng cung như cái “mống” do đó dân chúng gọi là cầu Mống.

(*) Cù lao Ông Xá: Cù lao trong vịnh Xuân Đài, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên; nằm đối diện với Vũng Lấm.

(*) Chợ Dinh: Tên xưa của chợ Tuy Hòa, thuộc làng Năng Tịnh, tổng Hòa Bình. Nay nằm giữa 4 con đường Trần Hưng Đạo - Lương Văn Chánh - Lê Lợi - Nguyễn Trãi, thuộc phường 4, gọi là chợ trung tâm thành phố Tuy Hòa. Phía tây nam chợ Dinh có một bia Chăm khắc trên đá núi Nhạn Tháp, các nhà khảo cổ gọi là bia Chợ Dinh.

(*) Chợ Đèo: Một chợ thuộc xã An Định, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Ngày trước, chợ là trung tâm thương mại của cả khu vực phía tây Tuy An.

(*) Chợ Giã: Nằm ở thôn Xuân Phu, xã An Ninh Tây, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.

(*) Chùa Đá Trắng: Một ngôi chùa thuộc xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Đây là một trong những ngôi chùa cổ xưa nhất của tỉnh Phú Yên với giá trị to lớn về mặt tôn giáo, văn hóa, lịch sử xã hội, do nằm trên một triền núi có nhiều tảng đá trắng nên thường được gọi là chùa Đá Trắng. Xung quanh chùa là một vườn trồng giống xoài quý cũng có tên là xoài Đá Trắng, còn có tên là “xoài Ngự”, “xoài tiến”, tương truyền có hương vị rất đặc biệt, vừa thơm dịu, vừa ngọt lịm khiến ai đã từng nếm thử đều không thể quên.

(*) Chùa Lầu: Có tên chữ là Phước Lâm Tự, thuộc thôn Tuy Dương, xã An Hiệp, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Chùa được xây dựng vào đời Hậu Lê, cách nay khoảng 300 năm. Chùa xây dựng trên lưng chừng đồi, do kiến trúc được xây dựng theo lối cổ lầu, nên nhân dân quen gọi là chùa Lầu.

(*) Chùa Thiên Thai: Tên một ngôi chùa ở thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.

(*) Dốc Mụt: Nằm ở xã An Hiệp, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, phía sau chùa Lầu khoảng 50 mét. Hai bên dốc có những mô đất mọc lên giống những búp măng từ gốc tre nhú khỏi mặt đất, do vậy dốc được gọi là dốc Mụt.

(*) Dốc Võng: Gần thị trấn Sơn Hòa, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Đắk Lắk: Đắk Lắk hay Darlac là tỉnh nằm ở trung tâm Tây Nguyên, Việt Nam. Tỉnh lỵ của Đắk Lắk là thành phố Buôn Ma Thuột, nằm cách Hà Nội 1.410 km và cách Thành phố Hồ Chí Minh 350 km. Đắk Lắk được xem là một trong những cái nôi nuôi dưỡng Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại được thế giới công nhận

(*) Đầm Ô Loan: Đầm nước lợ thuộc huyện Tuy An, nằm chính giữa và thuộc địa phận các xã An Cư, An Hiệp, An Hòa, An Hải, An Ninh, An Thạch, thị trấn Chí Thạnh. Đầm rộng khoảng 1.200 ha. Đứng trên đèo Quán Cau nhìn xuống, Ô Loan giống như con phượng đang xòe cánh, còn trên bản đồ, Ô Loan giống như con thiên nga đang thong thả bay. Nơi đây có món đặc sản là sò huyết.

(*) Đập Đồng Cam: Thượng nguồn Sông Ba, Đà Rằng đầu thế kỷ XX có xây dựng đập Đồng Cam. Đây là một công trình quy mô, lấy nước Sông Ba tưới cho hai vạn hecta đồng lúa Tuy Hòa.

(*) Cù Mông: Đèo Cù Mông nằm trên Quốc lộ 1A, là một trong những đèo núi hiểm trở nhất Việt Nam, đường dốc, có nhiều cua gấp, hai bên là núi cao, dễ gây ra tai nạn giao thông. Đèo là ranh giới của 2 tỉnh Bình Định và Phú Yên, đồng thời là tuyến đường bộ đi qua một trong những nhánh đâm ra biển của dãy Trường Sơn Nam. Trước đây khi chưa có quốc lộ 1D thì đèo là con đường chính để qua lại giữa Bình Định và Phú Yên.

(*) Xuân Đài: Hoặc Sơn Đài, tên một ngọn đèo nay thuộc xã Xuân Thọ 2, Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, là ranh giới tự nhiên giữa xã An Dân (huyện Tuy An) và xã Xuân Thọ (huyện Sông Cầu) trước đây.

(*) Đông Hòa: Một huyện đồng bằng ven biển thuộc tỉnh Phú Yên. Huyện nằm về ở phía nam Phú Yên; phía bắc giáp thành phố Tuy Hòa và huyện Phú Hòa; phía nam giáp tỉnh Khánh Hòa và Biển Đông.

(*) Đồng Xuân: Một huyện miền núi nằm ở phía tây bắc tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

(*) Gành Đá: Nằm ở thôn Mỹ Hòa, xã Hòa Thắng, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên. Nổi lên giữa một vùng đồng lúa bằng phẳng rộng mênh mông, gành đá này gồm những khối đá mọc thẳng đứng, cao thấp khác nhau với hình thù rất đa dạng, trải dài gần 1 km. Trông kỹ, gành đá như một hòn non bộ khổng lồ nằm giữa những đồng ruộng xanh mướt. Thời gian ngắm gành đá đẹp nhất là lúc bình minh và hoàng hôn, ánh sáng được đá thạch anh phản chiếu thành màu vàng óng hoặc ửng đỏ như một viên hồng ngọc lớn.

(*) Gành Hàu: Địa danh thuộc thôn Tân Hòa, xã An Hòa, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, nằm ở phía Nam bán đảo An Hải.

(*) Giếng Bộng: Thuộc thôn Phú Điềm, xã An Hòa, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Tương truyền trước đây xóm Cây Trầu có một khu đất thấp, giữa khu đất có một cái ao, chung quanh bờ ao có cây cối và những dây trầu lương mọc bò lên thân cây ra lá xanh tươi. Dần dần qua năm tháng ao cạn, dân làm ruộng. Giữa ao họ vét giếng đặt bộng gốm, đường kính khoảng 1m, sâu 4m. Cách ao 100m có vườn trồng cau, trầu và giếng đặt bộng gốm kích thước tương tự. Dân quanh vùng đào giếng thường xây bằng đá, chỉ có hai cái giếng này là đặc biệt.

(*) Hang Hổ: Hang Hổ nằm trong một ngọn núi cao chừng 100m, tiếp giáp với dãy Trường Sơn, phía nam nối liền với Phú Cốc, phía bắc nối liền với núi Phú Cần, thuộc thôn Phú Thạnh, xã An Chấn, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Ngày xưa, nơi này có nhiều hổ sinh sống.

(*) Hòn Chùa: Hòn đảo nằm trong cụm đảo hòn Dứa, hòn Than ngoài khơi của vùng biển Long Thủy, thuộc địa phận xã An Phú, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Hòn Dứa: Một hòn đảo nhỏ thuộc địa phận thôn Mỹ Quang, xã An Chấn, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Trên đảo có rất nhiều dứa mọc thành từng chòm, vì vậy nên đảo có tên Hòn Dứa.

(*) Hòn Ngang: Xóm thuộc xã An Chấn, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.

(*) Hòn Than: Hòn đảo nằm giữa Hòn Chùa và Hòn Dứa, thuộc địa phận xã An Phú, thành phố Tuy Hoà, tỉnh Phú Yên.

(*) Hòn Yến: Hòn Yến Tên một đảo đá cao nằm ngoài khơi xã An Hòa, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Ngày xưa nơi đây có rất nhiều chim yến đến làm tổ, nên có tên gọi như vậy. Hiện nay Hòn Yến được xem là một thắng cảnh độc đáo của Phú Yên.

(*) La Hai: Một thị trấn miền núi thuộc huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, cách thành phố Tuy Hòa khoảng 45 km.

(*) Lê Thành Phương: Thường gọi Tú Phương, là người lãnh đạo cuộc chống Pháp tại Phú Yên năm 1885-1887, bị thực dân Pháp và Nam triều xử tử năm 1887.

(*) Lương Văn Chánh: Một võ quan của chúa Nguyễn thời Lê trung hưng, được phong tước Phù Nghĩa hầu, người nhận lệnh Chúa Nguyễn Hoàng đánh chiếm Thành Hồ năm 1578 và đưa lưu dân vào lập nghiệp tại Phú Yên năm 1597.

(*) Mả Cao Biền: Là một gò cát và đất sỏi đá nhô lên như một ngọn đồi thấp ờ thôn Đồng Môn, xã An Hải, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Trên đỉnh đồi có một cồn cát nổi cao, trải qua bao nhiêu năm tháng vẫn giữ nguyên không hề bị xói mòn.

(*) Ma Liên: Một làng biển thuộc thôn Mỹ Quang, xã An Chấn, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Tại đây có Chợ Ma Liên, nay là chợ Mỹ Quang. Chợ họp hàng tháng vào các ngày mùng 1, 11, 21 và mùng 6, 16, 26 âm lịch. Tương truyền xưa thường hay có ma trà trộn vào chợ.

(*) Mỹ Hòa: Một thôn thuộc xã Hòa Thắng, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Mỹ Thạnh: Địa phận thuộc xã Hòa Phong, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên, nơi có nhiều phong cảnh đẹp. Nay chia ra các thôn: Mỹ Thạnh Đông 1, Mỹ Thạnh Đông 2, Mỹ Thạnh Tây 1, Mỹ Thạnh Tây 2 và thôn Thạnh Trung.

(*) Mỹ Thuận: Một thôn thuộc xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Núi Chóp Chài: Thuộc địa phận xã Bình Kiến, ngoại ô thành phố Tuy Hòa, cách trung tâm thành phố khoảng 4 km về phía Tây Bắc. Đứng trên độ cao, từ xa trông về hướng núi thì Chóp Chài tựa như một chiếc chài đang khởi vãi trên mặt hồ rộng, vì vậy nên nó có tên chữ là Nựu Sơn (núi như cái nút nhỏ). Còn căn cứ vào hình dáng và thế núi thì nó còn có tên khác là Qui Sơn, bởi khi nhìn gần núi trông giống một con rùa đang thò cổ ra bò trên mặt đồng rộng, mà đầu quay ra quốc lộ. Do đó, Chóp Chài còn có tên gọi trong dân gian là hòn Cổ Rùa.

(*) Núi Chúa: Ngọn núi thuộc nhánh Đông Trường Sơn đâm ngang ra biển trong dãy Đại Lãnh, là ranh giới của hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa, cao độ 1010 mét. Trên đỉnh luôn có làn mây trắng bao phủ, lại là cửa gió từ các phía thổi tới theo mùa, như gió Tây-Nam, gió Đông-Bắc, gió Nồm… nên nhìn từ xa đỉnh núi Chúa như có rồng vờn lượn quanh năm.

(*) Núi Nhạn: Núi Nhạn, còn gọi là núi Nhạn Tháp, núi Bảo Tháp, núi Tháp Dinh hay núi Khỉ; là ngọn núi nhỏ nằm giữa đồng bằng Tuy Hòa, trên bờ bắc sông Đà Rằng, thuộc phường I, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Trên đỉnh núi có Tháp Nhạn, một tháp Chăm cổ.

(*) Nhạn Tháp: Tháp Nhạn, hay tháp Dinh, nằm bên bờ bắc sông Đà Rằng, trên núi Nhạn, thuộc phường 1, TP Tuy Hòa. Tháp là nơi thờ phụng thần linh theo tín ngưỡng người Chăm, có niên đại vào khoảng cuối thế kỷ XI, đầu thế kỷ XII.

(*) Phú Diễn: Một thôn thuộc xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Phú Mỹ: Một thôn thuộc xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Phú Phong: Một thôn thuộc xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Phú Yên: Một tỉnh ven biển thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam, có đồng bằng Tuy Hòa, được xem là vựa lúa của miền Trung.

(*) Phường Lụa: Vùng đất thuộc thôn Ngân Sơn, xã An Thạch, hịên nay thuộc thị trấn Chí Thạnh, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Ngày xưa, cư dân nơi này dệt lụa, lãnh nổi tiếng.

(*) Sông Ba: Bắt nguồn từ núi Ngok Rô ở độ cao 1.549 m, trên dãy Ngok Linh (thuộc tỉnh Kon Tum), sông Ba chảy theo sườn phía Đông của dãy Trường Sơn, qua các tỉnh Gia Lai, Phú Yên để đổ về Biển Đông.

(*) Sông Bàn Thạch: Sông Bàn Thạch là phần thượng lưu của sông Đà Nông, bắt nguồn từ núi Hòn Dù thuộc dải Trường Sơn, chảy qua cửa Đà Nông xuống địa phận huyện Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Sông Bàn Thạch rất có giá trị cho nông nghiệp vùng. Mùa lụt nước sông chảy xiết, mạnh vì nước lũ từ trên cao đổ về. Mùa nắng thì sông chảy lặng, lòng sông có khi cạn khô. Xưa kia sông Bàn Thạch có nhiều cá sấu sinh sống.

(*) Sông Cái: Còn gọi là sông Kỳ Lộc, sông La Hiên, bắt nguồn từ tỉnh Gia Lai, chảy qua tỉnh Bình Định, Phú Yên.

(*) Sông Cầu: Xưa là các thôn Long Bình, Long Hải tổng Xuân Bình huyện Đồng Xuân, tỉnh lỵ Phú Yên từ năm 1899 đến năm 1945. Nay thuộc các phường Xuân Phú và Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên.

(*) Sông Cầu: Thị xã nằm ở ven biển cực bắc của tỉnh Phú Yên. Nơi đây có chiều dài đường bờ biển lớn nhất tỉnh, với nhiều danh thắng như Vịnh Xuân Đài, Đầm Cù Mông, Vịnh Hòa, Bãi Tràm, Bãi Bàu...

(*) Sông Dinh: Một nhánh của sông Đà Rằng chảy quanh thị xã Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, nay đã bị bồi lấp.

(*) Đà Rằng: Vùng hạ lưu của sông Ba, từ này là từ đọc trại của Ea Drăng xuất phát từ tiếng Chăm cổ có nghĩa là "con sông lau sậy".

(*) Sông Hinh: Một phụ lưu cấp 1 phía hữu ngạn của sông Đà Rằng. Sông chảy qua huyện M'Drăk, tỉnh Đắk Lắk và huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên.

(*) Sông Tam Giang: Sông nằm ở thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, dài độ 10km phát nguyên từ Hòn Kề chảy thẳng ra biển ở Vũng Chào trong vịnh Xuân Đài. Lòng sông cạn, ghe thuyền muốn ngược dòng lên thượng nguồn phải chờ đến mùa nước lớn.

(*) Sơn Hòa: Một huyện miền núi nằm ở phía tây tỉnh Phú Yên, Việt Nam.

(*) Sơn Triều: Một làng thuộc xã Hòa Kiến, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Nơi đây nhiều ruộng, là vùng trù phú.

(*) Suối Thá: Còn gọi là sông Thá, bắt nguồn từ Ea Chà Rang đổ vào sông Ba ở Tịnh Sơn, tỉnh Phú Yên.

(*) Tuy An: Một huyện ven biển thuộc tỉnh Phú Yên. Nơi đây có hệ sinh thái phong phú, vừa có biển, vừa có núi.

(*) Tuy Hòa: Địa danh nay là thành phố Tuy Hòa trực thuộc tỉnh Phú Yên. Nơi đây được mệnh danh là vựa lúa của miền Trung, có nhiều thắng cảnh tự nhiên tuyệt đẹp do thiên nhiên ban tặng. Ngày nay, hoạt động kinh tế đang chuyển đổi từ nông nghiệp sang công nghiệp và du lịch.

(*) Thạnh Hội: Thuộc xã Sơn Hà, huyện Sơn Hòa, Phú Yên. Phía Đông giáp thôn Đồng Cam, phía Tây giáp thị trấn Củng Sơn, phía nam giáp sông Ba, phía Bắc giáp thôn Ngân Điền. Thạnh Hội có tục lệ gái lấy chồng nếu gặp chàng trai khác xứ thì phải lập nghiệp nơi quê vợ chứ gái Thạnh Hội không theo chồng. Tuy vậy, có một số chàng trai vẫn đem lòng thương yêu để gởi lại nhiều vấn vương sầu nhớ.

(*) Bà Diên: Còn gọi là truông Bà Viên thuộc thôn Hòa Bình, xã Sơn Định, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên.

(*) Vinh Ba: Một thôn thuộc xã Hòa Đồng, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên, nổi tiếng với nghề đan đát.

(*) Vũng Lấm: Hay Vũng Lắm, còn có tên Ao Xóm Lưới, là vũng nhỏ trong vịnh Xuân Đài thuộc thôn Tân Thạnh, nay là phường Xuân Đài, thị xã Sông Cầu. Thời Chúa Nguyễn, Vũng Lấm từng là quân cảng, thương cảng.