Hán học danh ngôn

Trang 1 trên 41234»

Tất cả những người đời nay đều gấp cầu danh vọng và quan tước.

凡今之人急名以官。
Phàm kim chi nhân cấp danh dĩ quan.

Hàn Dũ

 0 người thích      Thích

~*~

Vui cùng cực thì tất buồn, lễ thô thì không đầy đủ vậy.

樂極則憂, 禮粗則偏矣。
Lạc cực tắc ưu, lễ thô tắc thiên hĩ.

Lễ Ký

 1 người thích      Thích

~*~

Nước đục thì cá ló khỏi mặt nước để thở, lệnh khắc nghiệt thì dân làm loạn.

水濁則魚喁, 令苛則民亂。
Thuỷ trọc tắc ngư ngung, lệnh hà tắc dân loạn.

Hàn Thi ngoại truyện

 1 người thích      Thích

~*~

Lên trời khó, cầu cạnh người ta lại khó hơn; hoàng điên đắng, nghèo khổ lại đắng hơn; giá mùa xuân bạc, tình người lại bạc hơn; sông núi hiểm, lòng người lại hiểm hơn. Biết được khó, chịu được khổ, quen được bạc, dò được hiểm thì mới khả dĩ ở đời.

Tiền Hạc Than

 4 người thích      Thích

~*~

Cách trị nhà cốt ở “hòa”, cách mưu sinh cốt ở “chăm”.

Chu Hi

 2 người thích      Thích

~*~

Trong nhà không thu xếp cho hòa thuận, mà đi kể truyện với láng giềng, thì chưa gọi là phải được.

Chiến Quốc Sách

 0 người thích      Thích

~*~

Nhà thịnh hay suy, không tại giàu sang hay nghèo hèn, chỉ tại có lễ nghĩa, hay không có lễ nghĩa.

Lục Cửu Uyên

 1 người thích      Thích

~*~

Đạo người quân tử là: nhạt nhưng không chán, giản dị nhưng có văn vẻ, ôn hòa mà hữu lý, biết gần gũi những chỗ xa xôi, biết gốc nguồn phong hóa, biết những cái rõ rệt của những chỗ nhỏ nhặt, như thế mới có thể nhập vào cõi của đức vậy.

君子之道,淡而不厌,简而文,温而理,知远之近,知风之自,知微之显,可与入德矣。
Quân tử chi đạo: đạm nhi bất yếm, giản nhi văn, ôn nhi lý, tri viễn chi cận, tri phong chi tự, tri vi chi hiển, khả dữ nhập đức hĩ.

Lễ Ký

 1 người thích      Thích

~*~

Dùng người tài dựa theo nghĩa mà an định bốn phương.

以能杖順扶義, 安四方也。
Dĩ năng trượng thuận phù nghĩa, an tứ phương dã.

Tân Đường Thư

 2 người thích      Thích

~*~

Khổng Tử bỏ hẳn bốn tật này: vô ý (xét việc thì không đem ý riêng của mình vào mà cứ theo lẽ phải), vô tất (không quyết rằng điều đó tất đúng, việc đó tất làm được), vô cố (không cố chấp), vô ngã (quên mình đi, chí công vô tư).

子絕四: 毋意, 毋必, 毋固, 毋我。
Tử tuyệt tứ: vô ý, vô tất, vô cố, vô ngã.

Luận Ngữ

 0 người thích      Thích

~*~

Nếu không phải là bậc thánh, yên ổn bên ngoài ắt có mối lo bên trong.

自非聖人, 外寧必有內憂。
Tự phi thánh nhân, ngoại ninh tất hữu nội ưu.

Tả truyện

 2 người thích      Thích

~*~

Nếu ai làm điều bất thiện mà lại được rạng danh, dù không bị người hại, cũng bị trời tru diệt. Trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu. Lưới trời tuy thưa mà khó lọt. Cày sâu cấy cạn mà còn mắc thiên tai; huống chi làm lợi mình mà tổn hại người, sao không phải chịu quả báo?

若人作不善得顯名者,人不害,天必誅之。種瓜得瓜,種豆得豆。天网恢恢,疏而不漏。深耕淺種,尚有天災;利己損人,豈無果報?
Nhược nhân tác bất thiện đắc hiển danh giả, nhân bất hại, thiên tất tru chi. Chủng qua đắc qua, chủng đậu đắc đậu. Thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất lậu. Thâm canh thiển chủng, thượng hữu thiên tai; lợi kỷ tổn nhơn, khởi vô quả báo?

Trang Tử

 2 người thích      Thích

~*~

Hễ tội lỗi đã đầy, trời ắt giết đó.

惡錯若滿,天必戮之。
Ác thác nhược mãn, thiên tất lục chi.

Ích Trí Thư

 0 người thích      Thích

~*~

Dối gạt người tất dối gạt tâm mình, dối gạt tâm tất dối gạt trời, trời có thể dối gạt ư? Người có thể dối gạt, trời không thể dối gạt. Người có thể giấu diếm, trời không thể giấu diếm. Thế nhân muốn giấu diếm người, hiển nhiên đã dối gạt tâm, dối gạt tâm tức dối gạt trời, chớ nói trời không biết. Trời ở nơi đầu mái nhà, cần nghe là nghe được. Ngươi nói không trời không nghe được ư, xưa nay trời đã buông tha ai chưa? Trời xanh trong vắt không thể lừa gạt, chưa từng nghĩ tới, thì ta đã biết trước rồi, nên ta khuyên người chớ làm việc trái với lương tâm, xưa nay trời chưa buông tha ai đâu. Người lành bị người ức hiếp chứ trời không ức hiếp, người ác người ta sợ chứ trời không sợ. Lòng người ác, trời cũng chẳng lầm đâu. Trời không phụ người có lòng đạo nghĩa, trời không phụ người có lòng hiếu thảo, trời không phụ người có lòng tốt, trời không phụ người thiện tâm.

欺人必自欺其心,欺其心必自欺其天,天其可欺乎?人可欺,天不可欺。人可瞒,天不可瞒。世人要瞒人,分明把心欺,欺心即欺天,莫道天不知。天在屋角头,须有听得时。你道不听得,古今放过谁。湛湛青天不可欺,未曾举意我先知,劝君莫作亏心事,古今往来放过谁。人善人欺天不欺,人恶人怕天不怕。人心恶,天不错。皇天不负道心人,皇天不负孝心人,皇天不负好心人,皇天不负善心人。
Khi nhân tất tự khi kỳ tâm, khi kỳ tâm tất tự khi kỳ thiên, thiên kỳ khả khi hồ? Nhân khả khi, thiên bất khả khi. Nhân khả man, thiên bất khả man. Thế nhân yếu man nhân, phân minh bả tâm khi, khi tâm tức khi thiên, mạc đạo thiên bất tri. Thiên tại ốc diêm đầu, tu hữu thính đắc thời. Nễ đạo bất thính đắc, cổ kim phóng quá thùy. Trạm trạm thanh thiên bất khả khi, vị tằng cử ý ngã tiên tri. Khuyến quân mạc tác khuy tâm sự, cổ vãng kim lai phóng quá thùy. Nhân thiện nhân khi thiên bất khi, nhân ác nhân phạ thiên bất phạ. Nhân tâm ác, thiên bất thác. Hoàng thiên bất phụ đạo tâm nhân, hoàng thiên bất phụ hiếu tâm nhân, hoàng thiên bất phụ hảo tâm nhân, hoàng thiên bất phụ thiện tâm nhân.

Trung Hiếu Lược

 1 người thích      Thích

~*~

Những lời nói riêng tư âm thầm chốn nhân gian, trời nghe rõ ràng như tiếng sấm. Những việc trái với lương tâm trong phòng kín, mắt quỷ thần sáng như chớp thấy tỏ tường.

人間私語,天聞若雷。暗室虧心,神目如電。
Nhân gian tư ngữ, thiên văn nhược lôi. Ám thất khuy tâm, thần mục như điện.

Huyền đế

 4 người thích      Thích

~*~

Trời xanh lặng im không tiếng, mênh mông biết tìm ở nơi đâu? Trời chẳng cao, cũng chẳng xa xôi, đều chỉ ở trong lòng người. Lòng người sinh ra một ý niệm, trời đất đều biết hết, nên thiện ác nếu không có báo ứng, thì là trời đất có tư vị hay sao?

天聽寂無音,蒼蒼何處尋?非高亦非遠,都只在人心;人心生一念,天地悉皆知;善惡若無報,乾坤必有私。
Thiên thính tịch vô âm, thương thương hà xứ tầm? Phi cao diệc phi viễn, đô chỉ tại nhân tâm. Nhân tâm sinh nhất niệm, thiên địa tất giai tri. Thiện ác nhược vô báo, kiền khôn tất hữu tư.

Khang Tiết Thiệu

 2 người thích      Thích

~*~

Không nên mưu việc lớn với kẻ đa ngôn (1); không nên ở chung lâu với người hiếu động (2).
(1) Đa ngôn: Nói nhiều, thường hay lộ chuyện.
(2) Hiếu động: Không ở yên, hay sinh sự.

Văn Trung Tử

 1 người thích      Thích

~*~

Có lòng thành thật, mà không biết quyền biến (1), cũng là một cách nguy vong (2).
(1) Quyền biến: Tùy thời thế mà tạm dùng cơ mưu để cho được việc, hay tránh khỏi tai hại.
(2) Nguy vong: Sự hiểm nghèo hay hại thân, hỏng việc.

Diêm Thiết Luận

 1 người thích      Thích

~*~

Mưu sự tại người, thành sự tại trời. Người muốn thế nọ thế kia, mà lẽ trời chưa cho như vậy, như vậy.

謀事在人,成事在天。人愿如此如此,天理未然未然。
Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Nhân nguyện như thử như thử, thiên lý vị nhiên vị nhiên.

Gia Cát Võ Hầu

 2 người thích      Thích

~*~

Ai noi theo lẽ trời thì dầu không cầu lợi, bản thân mình cũng không bất lợi. Ai chiều theo lòng nhân dục thì cầu lợi chưa thấy được lợi, đã thấy tổn hại rồi.

循天理, 則不求利而自 無不利。 循人欲, 則求利未得而害已隨之。
Tuần thiên lý, tắc bất cầu lợi nhi tự vô bất lợi. Tuần nhân dục, tắc cầu lợi vị đắc nhi hại dĩ tùy chi.

Cận Tư Lục

 3 người thích      Thích

~*~

Điều thiện không tích, không đủ để gây được danh thơm; điều ác không tích, không đến nỗi tự hại mình. Tiểu nhân thấy điều lành nhỏ mà chẳng làm, thấy điều ác nhỏ mà chẳng tránh xa, nên ác tích chẳng thể che đậy, tội tình quá lớn, chẳng thể giải nổi.

善不積不足以成名,惡不積不足以滅身。小人以小善為無益而弗為也,以小惡為無傷而弗去也,故惡積而不可掩,罪大而不可解。
Thiện bất tích bất túc dĩ thành danh. Ác bất tích bất túc dĩ diệt thân. Tiểu nhân dĩ tiểu thiện vi vô ích nhi phất vi dã. Dĩ tiểu ác vi vô thương nhi phất khứ dã. Cố ác tích nhi bất khả yểm. Tội đại nhi bất khả giải.

Chu Dịch

 1 người thích      Thích

~*~

Nếu ta làm điều thiện, dù chỉ là học trò nghèo, cũng có người kính phục vì phẩm hạnh. Nếu ta làm điều ác, dù địa vị cực cao, cũng có người phê phán chống lại.

我如為善,雖一界寒士,有人服其德。我如為惡,雖位極人臣,有人議其逆。 Ngã như vi thiện, tuy nhất giới hàn sĩ, hữu nhân phục kỳ đức. Ngã như vi ác, tuy vị cực nhân thần, hữu nhân nghị kỳ nghịch.

Minh Tâm Bảo Giám

 3 người thích      Thích

~*~

Đạo trời xoay chuyển mà không bế tắc, cho nên vạn vật sinh thành.

天道運而無所積, 故萬物成。
Thiên đạo vận nhi vô sở tích, cố vạn vật thành.

Trang Tử

 2 người thích      Thích

~*~

Mình làm trái đạo trời mà lại đi đánh dẹp người, thì khó thoát khỏi được.

己則反天而又以討人, 難以免矣。
Kỷ tắc phản thiên nhi hựu dĩ thảo nhân, nan dĩ miễn hĩ.

Tả Truyện

 3 người thích      Thích

~*~

Có người hỏi: Lấy đức báo oán, nên không? Khổng Tử đáp: Thế gì lấy gì báo đức? Cứ chính trực mà báo oán, và lấy ân huệ để đáp lại ân huệ.

或曰: 以德報怨, 何如? 子曰: 何以報德? 以直報怨, 以德報德。
Hoặc viết: Dĩ đức báo oán, hà như? Tử viết: Hà dĩ báo đức? Dĩ trực báo oán, dĩ đức báo đức.

Luận Ngữ

 3 người thích      Thích

~*~

Ta có tai, mắt, ta nghe, ta trông; ta có tâm tư, ta suy, ta nghĩ; ta đối với người đời xưa, có lúc ta thờ như thầy, có lúc ta kính như bạn, cũng có lúc ta kình địch không chịu. Ta theo công lý, nhất quyết ta không làm tôi tớ cổ nhân.

Lương Khải Siêu

 1 người thích      Thích

~*~

Bố cứu giời đất gọi là “công”, ích lợi thế gian gọi là “danh”, có tinh thần gọi là “giàu”, có liêm sỉ gọi là “sang”, biết đọc sách gọi là “phúc”, có tiếng thơm gọi là “thọ”, có con cháu dạy được gọi là “khang ninh”.

Trần Cấp Sơn

 6 người thích      Thích

~*~

Làm theo đạo nghĩa, không bói toán cũng được cát. Làm ngược đạo nghĩa, không bói toán cũng gặp hung. Muốn hỏi cát hung, hãy hỏi chính mình, đừng hỏi thần linh.

行合道義,不卜自吉。行悖道義,縱卜亦凶。人當自卜,不必卜神。
Hành hiệp đạo nghĩa, bất bốc tự cát. Hành bội đạo nghĩa, túng bốc diệc hung. Nhân đương tự bốc, bất tất bốc thần.

Minh Tâm Bảo Giám

 0 người thích      Thích

~*~

Ngày nào nghe được một câu nói thiện, làm được một việc thiện, ngày đó không sống uổng.

一日或聞一善言,行一善事,此日方不虛生。
Nhất nhật hoặc văn nhất thiện ngôn, hành nhất thiện sự, thử nhật phương bất hư sanh.

Minh Tâm Bảo Giám

 3 người thích      Thích

~*~

Thấy điều thiện như mình chẳng kịp (chuộng điều thiện hết lòng hết sức); thấy điều bất thiện như tay sờ vào nước nóng. Thấy người hiền thì mình phải lo làm sao cho bằng người ấy; mà thấy người chẳng hiền thì trong lòng phải xét xem mình có giống người ấy không.

見善如不及,見不善如探湯。見賢思齊焉. 見不賢而內自省也。
Kiến thiện như bất cập, kiến bất thiện như tham thang. Kiến hiền tư yên. Kiến bất hiền nhi nội tự tỉnh dã.

Khổng Tử

 2 người thích      Thích

~*~

Người biết “đạo” tất không khoe, người biết “nghĩa” tất không tham, người biết “đức” tất không thích tiếng tăm lừng lẫy.

Trương Cửu Thành

 4 người thích      Thích

~*~

Câu khen quá đáng của người bạn, lại hại hơn câu chê quá đáng của kẻ thù.

Ly Mã Bão

 3 người thích      Thích

~*~

Yêu người mà yêu vô lý, thành ra làm hại cho người; ghét người mà ghét vô lý, thành ra làm hại cho thân.

Ngụy Tế Thụy

 1 người thích      Thích

~*~

Nghe thấy người ta hay thì ngờ, nghe thấy người ta dở thì tin, thế là bụng đầy những gươm giáo.

Trần Kế Nho

 1 người thích      Thích

~*~

Học dễ mà thích học thì khó, làm dễ mà hết sức làm thì khó, xấu hổ dễ mà biết xấu hổ thì khó.

Vương Thuyền Sơn

 2 người thích      Thích

~*~

Người quân tử phi nhân nghĩa, thì không sống được; kẻ tiểu nhân phi thị dục, cũng không sống được.

Hoài Nam Tử

 0 người thích      Thích

~*~

Kính mà không trúng lễ gọi là quê mùa, cung cẩn mà không trúng lễ là nịnh nọt, dũng mãnh mà không trúng lễ là thô bạo.

敬而不中礼,谓之野;恭而不中礼,谓之给;勇而不中礼,谓之逆。
Kính nhi bất trung lễ, vị chi dã; cung nhi bất trung lễ, vị chi cấp; dũng nhi bất trung lễ, vị chi nghịch.

Khổng Tử

 2 người thích      Thích

~*~

Lễ, đó là để định thân hay sơ, xét sự ngờ vực, phân biệt giống nhau và khác nhau, tỏ rõ đúng và sai.

夫禮者, 所以定親疏, 決嫌疑, 別同異, 明是非也。
Phù lễ giả, sở dĩ định thân sơ, quyết hiềm nghi, biệt đồng dị, minh thị phi dã.

Lễ Ký

 2 người thích      Thích

~*~

Công dụng của lễ nghi, hoà là quý.

禮之用, 和為貴。
Lễ chi dụng, hoà vi quý.

Luận Ngữ

 3 người thích      Thích

~*~

Lễ không cầu ở chỗ làm vui lòng người và cũng không ở chỗ rườm lời. Lễ không vượt qua tiết độ, không xâm phạm đến người khác, không khinh thường người khác.

礼不妄说人,不辞费。 礼不逾节,不侵侮,不好狎。
Lễ bất vọng thuyết nhân, bất từ phí lễ bất du tiết bất xâm vũ bất hảo hiệp Lễ bất vọng thuyết nhân, bất từ phí. Lễ bất du tiết, bất xâm hối, bất hiếu nạp.

Lễ Ký

 2 người thích      Thích

~*~

Đừng bất kính thì dung mạo sẽ nghiêm cẩn, lời nói sẽ an định, như vậy là đủ để trị an dân.

毋不敬,儼若思,安定辭,安民哉。
Vô bất kính, nghiễm nếu tư, yên ổn từ, an dân tai.

Lễ Ký

 3 người thích      Thích

~*~

Có ruộng mà chẳng biết cày
Có kho mà chẳng có đầy bầy ra,
Có sách mà chẳng giở tra
Cháu con ngu dốt để mà người chê,
Như kho trống rỗng chẳng nề
Những năm thiều thốn lấy gì mà ăn,
Cháu con ngu dốt không răn
Vì không lễ nghĩa làm căn để rèn.

有田不耕,倉廪空虛
有書不教,子孫頑愚
倉廪空兮,歲時乏食
子孫愚兮,禮義全無

Hữu điền bất canh, thương lẫm không hư
Hữu thư bất giáo, tử tôn ngoan ngu
Thương lẫm không hề, tuế thì phạp thực
Tử tôn ngu hề, lễ nghĩa toàn vô

Minh Đạo Gia Huấn

 2 người thích      Thích

~*~

Không dạy mà cũng hiểu lời
Chẳng phải là thánh ông trời sinh sao,
Dạy rồi mới biết thấp cao
Không phải người giỏi thì sao mà bày,
Dạy rồi mà cũng không hay
Không ngu thì cũng sánh bày lũ điên,
Vất vả rồi mới nên hiền
Nếu không có chí thì nên sao tầy.

不教而善,非聖而何
教而後善,非賢而何
教而不善,非愚而何
困而知之,非智而何

Bất giáo nhi thiện, Phi thánh nhi hà
Giáo nhi hậu thiện, Phi hiền nhi hà
Giáo nhi bất thiện, Phi ngu nhi hà
Khốn nhi tri chi, Phi trí nhi hà

Minh Đạo Gia Huấn

 1 người thích      Thích

~*~

Người đi học có đức hiền
Cháu con thông sáng kế liền đời sau
Kẻ bất đức phải bảo nhau
Cháu con ngu muội đời sau còn dài
Con trai chẳng dạy nên trai
Thì như lừa giống nuôi hoài công đi
Con gái chẳng dạy bảo gì
Không bằng nuôi lợn có khi ăn lòng
Dạy răn từ lúc vỡ lòng
Trước là lễ phép trong lòng phải ghi
Hỏi thưa mà chẳng biết gì
Thì coi như đứa ngu si nhất đời.

有道德者,子孫聰明
無道德者,子孫愚昧
養男不教,不如養驢
養女不教,不如養猪
訓導之初,先守禮法
不知問答,是爲愚癡

Hữu đạo đức giả, tử tôn thông minh
Vô đạo đức giả, tử tôn ngu muội
Dưỡng nam bất giáo, bất như dưỡng lư
Dưỡng nữ bất giáo, bất như dưỡng trư
Huấn đạo chi sơ, tiên thủ lễ pháp
Bất tri vấn đáp, thị vi ngu si

Minh Đạo Gia Huấn

 1 người thích      Thích

~*~

Người ta sống ở trên đời
Ba điều ân nghĩa ta thời phải ghi
Một lòng tâm niệm như y
Không cha hồ dễ có chi thân mình
Không vua mình chẳng nên vinh
Không thày há dễ gì mình làm nên.

人有三情,
可事如一
非父不生,
非君不榮,
非師不成。

Nhân hữu tam tình,
Khả sự như nhất
Phi phụ bất sinh,
Phi quân bất vinh,
Phi sư bất thành.

Minh Đạo Gia Huấn

 2 người thích      Thích

~*~

Người bậc trên, không dạy mà nên người lành; người bậc trung, dạy rồi sau đó ra người lành; người bậc dưới, dạy cũng chẳng nên người lành. Không dạy mà thiện, chẳng phải bậc thánh thì là gì? Dạy rồi sau đó thiện, chẳng phải bậc hiền thì gì? Dạy cũng bất thiện, chẳng phải đứa ngu thì là gì? Cái thiện, gọi là cát. Cái bất thiện, gọi là hung. Thế nào là cát? Là mắt không xem điều phi lễ, tai không nghe tiếng phi lễ, miệng không nói lời phi lễ, chân không bước vào nơi phi lễ, không kết giao với người không lương thiện, không lấy của phi nghĩa; gần người hiền như gần cỏ chi lan; tránh kẻ ác như sợ loài rắn rít. Người như vậy mà không không phải cát nhân, ta chẳng tin đâu. Thế nào là hung? Ngôn ngữ quỷ quyệt, hành động âm hiểm, không lợi không làm, mê đắm dâm dục, vui khi thấy kẻ khác mắc nạn, thấy ai hiền lành thì ghen ghét như kẻ thù, phạm phép hình như ăn cơm uống nước. Như vậy, có mắc họa nhỏ đi nữa cũng hại bản thân mình, mà phạm phải họa lớn thì hại cả dòng cả họ. Người như vậy mà không phải hung nhân, ta chẳng tin đâu. Lời truyện có nói: Cát nhân làm việc thiện, làm cả ngày chẳng đủ; Hung nhân làm việc ác, cũng làm cả ngày chẳng đủ. Các ngươi muốn làm cát nhân, hay muốn làm hung nhân?

康節邵先生戒子孫 曰:“上品之人,不教而善;中品之人,教而後善;下品之人,教亦不善。不教而善,非聖而何?教而後善,非賢而何?教亦不善,非愚而何?是知善也者,吉之謂也。不善也者,凶之謂也。吉也者,目不觀非禮之色,耳不聽非禮之聲,口不道非禮之言,足不踐非禮之地。人非善不交,物非義不取。親賢如就芝蘭,避惡如畏蛇蝎。或曰:不謂之吉人,則吾不信也。凶也者,語言詭譎,動止陰險,好利飾非,貪淫樂禍,嫉良善如仇隙,犯刑憲如飲食,小則殞身滅性,大則覆宗絕嗣。或曰:不謂之凶人,則吾不信也。《傳》有之曰:‘吉人為善,惟日不足。凶人為不善,亦惟日不足。’汝等欲為吉人乎?欲為凶人乎?
Thượng phẩm chi nhân, bất giáo nhi thiện; trung phẩm chi nhân, giáo nhi hậu thiện; hạ phẩm chi nhân, giáo diệc bất thiện. Bất giáo nhi thiện, phi thánh nhi hà? Giáo nhi hậu thiện, phi hiền nhi hà? Giáo diệc bất thiện, phi ngu nhi hà? Thị tri thiện dã giả, cát chi vị dã. Bất thiện dã giả, hung chi vị dã. Cát dã giả, mục bất quan phi lễ chi sắc, nhĩ bất thính phi lễ chi thanh, khẩu bất đạo phi lễ chi ngôn, túc bất tiễn phi lễ chi địa. Nhân phi thiện bất giao, vật phi nghĩa bất thủ. Thân hiền như tựu chi lan, tị ác như úy xà hạt. Hoặc viết: bất vị chi cát nhân, tắc ngô bất tín dã. Hung dã giả, ngữ ngôn quỷ quyệt, động chỉ âm hiểm, hảo lợi sức phi, tham dâm lạc họa, tật lương thiện như cừu khích, phạm hình hiến như ẩm thực, tiểu tắc vẫn thân diệt tính, đại tắc phúc tông tuyệt tự. Hoặc viết: bất vị chi hung nhân, tắc ngô bất tín dã. "Truyện" hữu chi viết: 'Cát nhơn vi thiện, duy nhật bất túc. Hung nhân vi bất thiện, diệc duy nhật bất túc'. Nhữ đẳng dục vi cát nhân hồ? Dục vi hung nhân hồ?

Khang Tiết Thiệu

 2 người thích      Thích

~*~

Gặp lại nhau mà còn tốt được với nhau như ngày mới quen biết, thì tới già cũng không còn oán hận gì nữa cả.

相逢好似初相识,到老终无怨恨心。
Tương phùng hảo tự sơ tương thức, đáo lão chung vô oán hận tâm.

Tăng Quảng Hiền Văn

 2 người thích      Thích

~*~

Học hỏi phải giữ ba niềm
Cả ba cùng gắng chớ hiềm dời ra
Cha mẹ phúc hậu thật thà
Rồi con học tập thêm đà siêng năng
Thầy nghiêm dạy dỗ nên chăng

學有三心
不可失一
父母厚實
子學勤敏
嚴師作成

Học hữu tam tâm
Bất khả thất nhất
Phụ mẫu hậu thật
Tử học cần mẫn
Nghiêm sư tác thành

Minh Đạo Gia Huấn

 4 người thích      Thích

~*~

Nuôi con mà chẳng dạy con
Ấy là lỗi bố đừng còn trách ai
Dạy dỗ mà chẳng nghiêm bài
Thì thầy lỗi nặng còn ai chối nào
Học tập mà chẳng cần lao
Thì bao nết xấu sẽ vào mình con
Đi theo những bậc hiền hơn
Chiếu soi chuyện cổ để còn xét kim

養而不教,乃父之過
教而不嚴,乃師之惰
學問不勤,乃子之惡
後從先覺,鑑古知今
Dưỡng nhi bất giáo, nãi phụ chi quá
Giáo nhi bất nghiêm, nãi sư chi nọa
Học vấn bất cần, nãi tử chi ác
Hậu tòng tiên giác, giám cổ tri kim

Minh Đạo Gia Huấn

 2 người thích      Thích

~*~

Đầy trong thiên hạ người quen biết, tri kỷ cùng ta được mấy người.

相识满天下,知心能几人。
Tương thức mãn thiên hạ, tri tâm năng kỷ nhân.

Tăng Quảng Hiền Văn

 3 người thích      Thích

~*~

Gặp người tri kỷ ta nâng cốc, thơ chỉ bình ngâm với bạn hiền.

酒逢知己饮,诗向会人吟。
Tửu phùng tri kỷ ẩm, thi hướng hội nhân ngâm.

Tăng Quảng Hiền Văn

 3 người thích      Thích

~*~

Biết mình phải biết người ta, đem lòng mình để suy ra lòng người.

知己知彼,将心比心。
Tri kỷ tri bỉ, tương tâm tỷ tâm.

Tăng Quảng Hiền Văn

 4 người thích      Thích

~*~

Thiên địa vô tư, thần linh xét thấu cả điều tối kín. Không vì cúng tế mà hàng phúc, không vì lỗi tế mà hàng họa. Hễ người có thế thì chớ ỷ vào đến cùng, có phúc chớ hưởng cho hết, thấy nghèo khó chớ khinh khi tận. Ba điều ấy là thiên địa tuần hoàn, vòng đi vòng lại. Cho nên một ngày làm việc thiện, phúc dù chưa đến, họa đã xa rồi. Một ngày làm việc ác, họa dù chưa đến, phúc đã xa rồi. Người làm việc thiện như cỏ trong vườn xuân, không thấy dài hơn, mà ngày càng nhiều thêm. Người làm việc ác như viên đá mài dao, không thấy nó mòn mà ngày càng giảm bớt. Việc tổn hại người để mình yên ổn là việc rất nên răn mình. Việc phải dù nhỏ, cũng phải xử sự phương tiện với người; việc ác dù nhỏ, khuyên người chớ làm. Áo cơm tùy duyên, tự nhiên vui vẻ. Tính toán số mệnh làm gì? Hỏi quẻ bói làm gì? Khinh người là họa, tha người là phúc. Lưới trời lồng lộng, báo ứng rất nhanh. Hãy nghe lời ta dạy cho kỹ, dù thần cũng kính, dù quỷ cũng phục.

天地無私,神明暗察。不為享祭而降福,不為失禮而降禍。凡人有勢不可倚盡,有福不可享盡,貧困不可欺盡。此三者乃天地循環,周而復始。故一日行善,福雖未至,禍自遠矣。一日行惡,禍雖未至,福自遠矣。行善之人,如春園之草,不見其長而日有所増。行惡之人,如磨刀之石,不見其損而日有所虧。損人安己,切宜戒之,一毫之善,與人方便。一毫之惡,勸人莫作。衣食隨緣,自然快樂。算甚麼命?問甚麼卜?欺人是禍,饒人是福。天网恢恢報應甚速。諦聽吾言,神欽鬼伏。
Thiên địa vô tư, thần minh ám sát. Bất vi hưởng tế nhi giáng phúc, bất vi thất lễ nhi giáng họa. Phàm nhân hữu thế bất khả ỷ tận, hữu phúc bất khả hưởng tận, bần khốn bất khả khi tận. Thử tam giả nãi thiên địa tuần hoàn, chu nhi phục thủy. Cố nhất nhật hành thiện, phúc tuy vị chí, họa tự viễn hĩ. Nhất nhật hành ác, họa tuy vị chí, phúc tự viễn hĩ. Hành thiện chi nhân, như xuân viên chi thảo, bất kiến kỳ trưởng nhi nhật hữu sở tăng. Hành ác chi nhân, như ma đao chi thạch, bất kiến kỳ tổn nhi nhựt hữu sở khuy. Tổn nhân an kỷ, thiết nghi giới chi. Nhất hào chi thiện, dữ nhân phương tiện. Nhất hào chi ác, khuyến nhân mạc tác. Y thực tùy duyên, tự nhiên khoái lạc. Toán thậm ma mệnh? Vấn thậm ma bốc? Khi nhân thị họa, nhiêu nhân thị phúc. Thiên võng khôi khôi, Báo ứng thậm tốc. Đế thính ngô ngôn, thần khâm quỷ phục.

Đông Nhạc Thánh Đế

 7 người thích      Thích

~*~

Người ta mà tốt với mình
Thì mình tốt lại thật tình ngay đi
Người ta xử xấu mình gì
Mình không xấu lại như y mới là
Việc lành chớm khởi lòng ta
Thì trời chiều ý hẳn là việc nên
Hễ ai làm ác triền miên
Tất là có kẻ không hiền trị ngay

於我善者,我亦善之
於我惡者,我亦善之
我有善念,天必隨之
彼既為惡,有惡人治
Ư ngã thiện giả, Ngã diệc thiện chi
Ư ngã ác giả, Ngã diệc thiện chi
Ngã hữu thiện niệm, Thiên tất tùy chi
Bỉ kí vi ác, Hữu ác nhân trì

Minh Đạo Gia Huấn

 3 người thích      Thích

~*~

Theo điều thiện như leo lên càng ngày càng cao, theo điều ác như xuống càng ngày càng sâu.

從善如登,從惡如崩。
Tòng thiện như đăng, tòng ác như băng.

Minh Tâm Bảo Giám

 2 người thích      Thích

~*~

Ân nghĩa cứ trải rộng ra đi, đời người thế nào rồi chẳng gặp lại nhau? Thù oán chớ kết, khi rơi vào cảnh hiểm nghèo, thù địch khó tránh khỏi.

恩義廣施,人生何處不相逢?仇冤莫結,路逢險處難回避。
Ân nghĩa quảng thi, nhân sinh hà xử bất tương phùng? Cừu oan mạc kết, lộ phùng hiểm xử nan hồi tị.

Minh Tâm Bảo Giám

 4 người thích      Thích

~*~

Một ngày không nghĩ đến điều thiện, sự ác tự dấy lên.

一日不念善,諸惡自皆起。
Nhất nhật bất niệm thiện, chư ác tự giai khởi.

Trang Tử

 6 người thích      Thích

~*~

Phàm việc để tâm lo sợ thì hay nên, khinh thường thì hay hỏng.

Lã Tổ Khiêm

 1 người thích      Thích

~*~

Người khôn lo việc: không lo việc một ngày, thường lo việc trăm năm.

Tạ Kim

 4 người thích      Thích

~*~

Tự xét thân mình, miễn là không thẹn; thị phi miệng thế, thì có quản chi.

Ban Siêu Truyện

 2 người thích      Thích

~*~

Nghĩ sâu, tính xa, thì không cùng khốn.

Tố Thư

 4 người thích      Thích

~*~

Lấy trung hiếu để lại cho con cháu thì con cháu hưng thịnh; lấy trí thuật để lại cho con cháu thì con cháu suy vong; lấy sự khiêm nhượng để giao tiếp với người thì mạnh; lấy điều thiện để giữ mình thì lành.

以忠孝遺子孫者昌,以智術遺子孫者亡。以謙接物者強,以善自衛者良。
Dĩ trung hiếu di tử tôn giả xương, dĩ trí thuật di tử tôn giả vong. Dĩ khiêm tiếp vật giả cường, dĩ thiện tự vệ giả lương.

Cảnh Hành Lục

 8 người thích      Thích

~*~

Cậy mình phú quý, học thức mà khinh người, đều là tự mình gây dựng ra tai vạ cả.

Bàng Thị Gia Huấn

 3 người thích      Thích

~*~

Trung tín, cẩn thận, là cái nền thành người hay; hão huyền, quỉ quyệt, là cái gốc thành người dở.

Tiềm Phu

 5 người thích      Thích

~*~

Cả đời làm việc thiện, thiện còn chưa đủ; một ngày làm điều ác, ác đã thừa rồi.

終身為善,善猶不足;一日行惡,惡自有余。
Chung thân vi thiện, thiện do bất túc; nhất nhật hành ác, ác tự hữu dư.

Mã Phục Ba

 3 người thích      Thích

~*~

Ai mà tự kính, thời người ngoài mới kính; ai mà tự khinh, thời người ngoài cũng khinh.

Chu Hi

 5 người thích      Thích

~*~

Người tuấn kiệt mới biết việc đời.

Thục Chí

 2 người thích      Thích

~*~

Tính của kẻ tiểu nhân, thường dễ kích động ở sức mạnh, tham cầu ở hoạ loạn.

夫小人之性, 釁於勇, 嗇於禍。
Phù tiểu nhân chi tính, hấn ư dũng, sắc ư hoạ.

Tả truyện

 1 người thích      Thích

~*~

Dân nghèo thì mưu trí xảo trá phát sinh.

民貧則姦智生。
Dân bần tắc gian trí sanh.

Quản Tử

 2 người thích      Thích

~*~

Thuận theo lẽ trời thì còn, nghịch với lẽ trời thì mất.

順天者存,逆天者亡。
Thuận thiên giả tồn, nghịch thiên giả vong.

Mạnh Tử

 1 người thích      Thích

~*~

Nuôi con mà chẳng dạy dỗ, ấy là lỗi của người cha.
Dạy học mà chẳng nghiêm, ấy là sự lười nhác của người thầy.
Kẻ làm con mà chẳng học, chẳng phải điều thích đáng.
Lúc nhỏ chẳng học thì già sẽ làm gì?

養不教,父之過;
教不嚴,師之惰。
子不學,非所宜;
幼不學,老何為?
Dưỡng bất giáo, phụ chi quá;
Giáo bất nghiêm, sư chi đọa.
Tử bất học, phi sở nghi;
Ấu bất học, lão hà vi?

Tam Tự Kinh

 4 người thích      Thích

~*~

Trước hết, thực hành lời mình nói, sau mới nói ra.

先行其言而后从之 先行其言而后从之。
Tiên hành kì ngôn, nhi hậu tòng chi.

Khổng Tử

 2 người thích      Thích

~*~

Trời đất bốn mùa còn có thăng trầm, huống chi là con người!

天地四時猶有消,而況人乎?
Thiên đích tứ thì do hữu tiêu, nhi huống nhân hồ.

Thế thuyết tân ngữ

 3 người thích      Thích

~*~

Cư xử trong nhà không gì hay bằng “nghĩa”, không gì quý bằng “nhẫn”.
(1) Nghĩa: Điều phải, ở thẳng để chữa những sự chênh lệch cho được phân minh.
(2) Nhẫn: Nhường, nhịn, dong thứ cho được êm thấm.

Tiết Tư Am

 3 người thích      Thích

~*~

Lúc có tiền nên nghĩ đến ngày không có tiền; chớ để đến ngày không có tiền, mới nhớ lại đến lúc có tiền.

Cổ Ngữ

 20 người thích      Thích

~*~

Tâm niệm trầm tiềm mãi mãi, thì lẽ gì mà nghĩ chả ra. Chí khí phấn phát luôn luôn, thì việc gì mà chả làm nổi.

Lã Khôn

 3 người thích      Thích

~*~

Đem lòng yêu vợ con ra yêu cha mẹ thời là hiếu; đem lòng giữ nhà ra giữ nước thời là trung; đem lòng trách người ra trách mình thời ít lỗi; đem lòng dong mình ra dong người thời trọn nghĩa.

Cảnh Hành Lục

 10 người thích      Thích

~*~

Đạo trời là: người thiện thì được mệnh trời, người bất thiện thì mất mệnh trời vậy.

道善則得之, 不善則失之矣。
Đạo thiện tắc đắc chi, bất thiện tắc thất chi hĩ.

Lễ Ký

 3 người thích      Thích

~*~

Việc được, thì gièm pha nổi lên; đức cao, thì chê bai kéo đến.

Hàn Dũ

 6 người thích      Thích

~*~

Sinh ra mà đã biết là bậc trên; học rồi mới biết, là bậc thứ; gặp cảnh khốn rồi mới chịu học, lại còn thấp hơn nữa. Thấp nhất là gặp cảnh khốn rồi mà vẫn không chịu học.

生而知之者,上也;学而知之者,次也;困而学之,又兲次也;困而不学,民斯为下矣。
Sinh nhi tri chi giả, thượng dã. Học nhi tri chi giả, thứ dã. Khốn nhi học chi, hựu kì thứ dã. Dân tư vi hạ hĩ.

Khổng Tử

 5 người thích      Thích

~*~

Làm việc vô ích để cầu phúc, không bằng làm việc có ích để cứu người.

Lục Thế Nghi

 10 người thích      Thích

~*~

Giận bốc lên nóng hơn lửa; lưỡi nói ra sắc hơn gươm.

Hoàng Hiến

 4 người thích      Thích

~*~

Không có việc, chớ nên sinh vệc; có việc, chớ nên sợ việc.

Tôn Hạ Phong

 3 người thích      Thích

~*~

Tích trữ vàng để lại cho con cháu, chưa chắc con cháu giữ gìn được; tích trữ sách vở để cho con cháu, chưa chắc con cháu sẽ học được; sao bằng tích trữ cái âm đức (*) không ai thấy để mà mưu toan lâu dài vĩnh viễn cho con cháu.

積金以遺子孫,子孫未必能守;積書以遺子孫,子孫未必能讀;不如積陰德於冥冥之中,以為子孫長久之計。
Tích kim dĩ di tử tôn, tử tôn vị tất năng thủ; tích thư dĩ di tử tôn, tử tôn vị tất năng độc; bất như tích âm đức vu minh minh chi trung, dĩ vi tử tôn trường cửu chi kế.
(*) Âm đức: việc làm lành chỉ mình mình biết, làm không có ý cầu cho người ta biết đến, để người ta khen ngợi, chỉ vì việc lành, việc phải nên làm mà thôi.

Tư Mã Ôn Công

 4 người thích      Thích

~*~

Người đại trượng phu đau lòng việc nước, nên thung dung, trầm tĩnh, để mà lo toan.

Lục Triều Sử Luân

 1 người thích      Thích

~*~

Người mê thích điều lành, phúc tuy chưa đến, song họa đã xa; người mà không thích điều lành, họa tuy chưa đến, song phúc đã xa.

Trung Luận

 3 người thích      Thích

~*~

Chẳng lo buồn vì không có địa vị, chỉ lo không có đức tài xứng với địa vị ấy. Không cần lo người khác không hiểu mình, nên lo làm sao có năng lực khiến cho người khác biết mình.

不患无位,患所以立;不患莫己知,求为可知也。
Bất hoạn vô vị, hoạn sở dĩ lập; Bất hoạn mạc kỷ tri, cầu vi khả tri dã.

Khổng Tử

 14 người thích      Thích

~*~

Điều gì không muốn người trên làm với mình thì không nên làm với người dưới; điều gì không muốn kẻ dưới đối với mình thì không nên lấy đó thờ người trên; điều gì không muốn người trước đối xử với mình thì không nên thi thành với người sau; điều gì không muốn người sau đối xử với mình thì không nên làm với người trước; điều gì không muốn người bên trái đối xử với mình thì không nên đối xử với người bên phải; điều gì không muốn người bên phải đối xử với mình thì không nên đối xử với người bên trái.

所惡於上, 毋以使下; 所惡於下, 毋以事上; 所惡於前, 毋以先後; 所惡於後, 毋以從前; 所惡於右, 毋以交於左; 所惡於左, 毋以交於右。
Sở ác ư thượng, vô dĩ sử hạ; sở ác vu hạ, vô dĩ sự thượng; sở ác ư tiền, vô dĩ tiên hậu; sở ác ư hậu, vô dĩ tùng tiền; sở ác ư hữu, vô dĩ giao ư tả; sở ác ư tả, vô dĩ giao ư hữu. Thử chi vị kiết củ chi đạo.

Lễ Ký

 35 người thích      Thích

~*~

Không ghen ghét ai, không cầu cạnh ai, thì làm việc gì mà chẳng lành, chẳng tốt.

Thư Kinh

 13 người thích      Thích

~*~

Chúng bạn thân li, khó mà thành công được.

衆叛親離, 難以濟矣。Chúng bạn thân li, nan dĩ tế hĩ.

Tả truyện

 4 người thích      Thích

~*~

Người tri túc (*) thì nghèo hèn cũng vui sướng, người không tri túc thì giàu sang cũng lo buồn.
(*) tri túc: biết đủ.

Lã Bang Hiến

 4 người thích      Thích

~*~

Mỗi ngày biết thêm điều chưa biết. Mỗi tháng quên đi những điều đã biết. Như vậy gọi là người ham học.

日知兲所亡,月无忘兲所能,可谓好学也已矣。
Nhật tri kỳ sở vong, nguyệt vô vong kỳ sở năng, khả vị hiếu học dã dĩ hĩ.

Tử Hạ

 4 người thích      Thích

~*~

Tử Cống hỏi về cách cư xử với bạn bè. Khổng Tử đáp: (Bạn có lỗi) thì hết lòng khuyên nhủ cho khôn khéo, không được thì thôi, khỏi mang nhục.

子貢問友. 子曰: 忠告而善道之, 不可則止, 毋自辱焉。
Tử Cống vấn hữu. Tử viết: Trung cáo nhi thiện đạo chi, bất khả tắc chỉ, vô tự nhục yên.

Luận Ngữ

 5 người thích      Thích

~*~

Người quân tử nói ra một lời mà người ta cho mình là khôn, hay không khôn, cho nên không thể không thận trọng lời nói.

君子一言以为知,一言以为不知,言不可不慎也。
Quân tử nhất ngôn dĩ vị trí, nhất ngôn dĩ vi bất tri, ngôn bất khả thận dã.

Tử Cống

 3 người thích      Thích

~*~

Ngẫm nghĩ việc xưa để hiểu việc nay, hành vi đáng làm thầy người khác.

溫故而知新,可以為師矣。
Ôn cố nhi tri tân, khả dĩ vi sư hĩ.

Khổng Tử

 3 người thích      Thích

~*~

Không phấn phát (1) thì một ngày một lười nản; không kiềm thúc (2) thì một ngày một dông dài.
(1) Phấn phát: Cố gắng. (2) Kiềm thúc: Xem xét giữ gìn.

Chu Hi

 3 người thích      Thích

~*~

Người tốt làm thầy cho người chẳng tốt (bắt chước cái tốt); còn người chẳng tốt thì làm cho người tốt cũng được nhờ (vì thấy cái xấu mà răn mình).

善人,不善人之師。不善人,善人之資。
Thiện nhân, bất thiện nhân chi sư. Bất thiện nhân, thiện nhân chi tư.

Lão Tử

 3 người thích      Thích

~*~

Không xấu với miệng, chẳng bằng không xấu với thân; không xấu với thân, chẳng bằng không xấu với tâm.
(Không nói bậy, chẳng bằng không làm bậy; không làm bậy, chẳng bằng không nghĩ bậy.)

Thiệu Ung

 1 người thích      Thích

~*~

Chớ đem điều mình giỏi, mà bắt người cũng như thế; chớ đem điều mình hay, mà khinh người không được thế.

Triệu Khiêm

 4 người thích      Thích

~*~

Ngọc không mài dũa thì không thể trở thành khí dụng; người ta không học thì không hiểu được lẽ phải.

玉不琢,不成器。人不學,不知義。
Ngọc bất trác, bất thành khí. Nhân bất học, bất tri nghĩa.

Tam Tự Kinh

 18 người thích      Thích

~*~

Trang 1 trên 41234»

Trang chủ | Giới thiệu | Chính sách riêng tư | Điều khoản sử dụng | Liên hệ | DMCA.com Protection Status

© 2011-2015 TuDienDanhNgon.vn
Xin ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin.